Je beslissing was goed. De uitkomst niet.

Ik las deze zomer Thinking in Bets van Annie Duke, en één gewoonte uit haar jaren als professioneel pokerspeler is sindsdien blijven hangen: Annie ging ook bij een winnende hand op zoek naar de fouten van haar beslissing.

Zo’n gewonnen hand terugkijken is lastiger dan het klinkt. Winnen voelt als bewijs dat je het goed deed. Duke’s punt is dat het geen bewijs is van iets, want een beslissing en de uitkomst ervan zijn twee verschillende dingen die toevallig elkaar tegenkomen. Ze heeft een naam voor de gewoonte om de beslissing te beoordelen op het resultaat in plaats van op de kwaliteit van een beslissing: resulting.

Winnende handen met fouten erin

Resulting is een beslissing beoordelen op de uitkomst in plaats van op hoe hij tot stand kwam. Win je de hand, dan wordt wat je onderweg deed stilletjes goedgekeurd, hoe roekeloos je beslissingen misschien ook waren. Verlies je de hand, dan wordt een volkomen degelijke keuze achteraf tot fout omgeschreven, omdat het enige bewijs dat achteraf nog telt de uitkomst is.

Een handelsregel kan precies doen wat hij moet doen en toch geld verliezen op een specifieke trade. Dat is de regel niet die faalt, dat is een goed proces dat pech heeft met de markt. Resulting is wat er gebeurt als je die twee situaties achteraf niet meer uit elkaar kunt houden, en de regel gaat herschrijven op basis van een uitkomst waar je beslissing mogelijk helemaal niet verantwoordelijk voor was.

De takken die het niet overleven

Het deel van het boek dat resulting voor mij een extra lading gaf, ging helemaal niet over poker maar over (beslis)bomen. Op het moment dat je beslist, staan er nog meerdere toekomsten open, elk met eigen kansen. Je kiest een tak, en de tijd gaat verder. Maar zodra die tak zich vertaalt naar wat er echt gebeurde, verliezen de andere takken niet alleen, ze verdwijnen. Wie houdt een gedetailleerd logboek bij van wat er gebeurd zou zijn als je een alternatieve tak koos en wat er zou zijn gebeurd als weer een andere tak de realiteit zou worden? De boom valt terug tot het ene pad dat daadwerkelijk bewandeld is, en dat pad is het enige dat je geheugen de moeite waard vindt om op te slaan.

De takken kwijtraken is een lastiger probleem dan gewone hindsight bias. Het is niet alleen dat je je verkeerd herinnert hoe zeker je toen was. De context die je nodig hebt om de beslissing eerlijk te beoordelen, de kansen die je toen afwoog, de informatie die je nog niet had, verdwijnt mee met de takken die niet gebeurden. Je bent achteraf niet alleen bevooroordeeld. Je bent de context verloren waarin je toentertijd je beslissing nam.

Wat Evaluate onthoudt dat jouw geheugen niet doet

De boommetafoor is waar het boek stopte over poker en begon over de Calibration-kaart in Aurono’s Evaluate-tab.

Elk signaal dat je strategie ziet krijgt op het moment zelf een reden, opgevolgd of niet. Niet “2 gekocht, 0 verkocht,” maar de verkooplijn is zestien keer overschreden, en elf daarvan bleven een non-event omdat de prijs onder de kostprijs lag, en vijf omdat er niets meer over was om te verkopen. Dat zijn takken die niet gebeurden, en Aurono schrijft ze toch op, voordat wie dan ook weet of niet-verkopen achteraf slim zou blijken of niet.

Al deze gebeurtenissen vastleggen is resulting in omgekeerde richting. Het dossier is niet gereconstrueerd op basis van hoe het afliep, het is vastgelegd op het moment van de beslissing en verder met rust gelaten. In de ONDO-case study die ik eerder dit jaar schreef, gingen drie verkoopsignalen af onder de kostprijs en werden geblokkeerd. De zin die de post de moeite waard maakte was “het signaal was echt, de vangrail hield stand,” en die zin betekent alleen iets omdat die blokkade werd vastgelegd op het moment zelf, niet achteraf teruggevonden in een grafiek die toevallig groen eindigde. Met andere woorden: de strategie doet het goed (want de strategie staat op winst), maar er zijn nog mogelijkheden om op zoek te gaan naar fouten in je strategie.

Beoordeel ook de winst

Duke’s gewoonte om gewonnen handen alsnog te controleren is het stelen waard, zonder dat er enige software voor nodig is. Sluit een trade de volgende keer in het groen, stel de trade dan dezelfde vraag als bij een verlies: waren je regels daadwerkelijk goede regels, of redde de markt je foutieve beslissing en had je dus eigenlijk gewoon geluk? Een strategie die te vroeg verkoopt bij een gelukkige piek wordt niet gerechtvaardigd door die piek. De Audit trail houdt hoe dan ook, winst of verlies, hetzelfde dossier bij, zodat die vraag een echt antwoord krijgt in plaats van een gok verkleed als geheugen.

De kwaliteit van een beslissing was nooit iets dat de uitkomst je kon vertellen. De kwaliteit van je beslissing werd bepaald op het moment dat je de regel opschreef, toen de takken van alternatieve mogelijkheden nog open stonden en je nog niet wist welke tak de realiteit zou worden. Dat moment op het dossier houden, in plaats van de uitkomst het stilletjes te laten herschrijven, is grotendeels wat een strategie evalueren zou moeten betekenen.

→ Test je regels gratis in shadow modus · Bekijk wat Evaluate bijhoudt